به یاد نظریه پرداز اقتصاد ایران / دردمند توسعه ایران

نویسنده محسن شمشیری

برای مطالعه متن کامل به ادامه مطلب مراجعه نمایید:


در ادبیات توسعه و تاریخ 100 ساله آزادی خواهی و مشروطه خواهی ایران و همچنین در تاریخ 50 ساله برنامه ریزی اقتصادی، کم تر افراد و اندیشمندانی را سراغ داریم که دغدغه کشور را برای چشم انداز 20 ساله10 ساله و 50 ساله آینده داشته باشند و در این جهت تلاش کنند تا واژه ها و مفاهیم توسعه ای را بازخوانی کنند و به دولت و برنامه ریزان گوشزد کنند.
    
    شادروان حسین عظیمی از جمله اندیشمندان و اقتصاددانانی بود که چه در کلاس درس و در جمع علاقه مندان اقتصاد و چه در سازمان برنامه و یا در بین مسوولان کشور، به صراحت از بازخوانی جدی مفاهیم سخن می گفت.
    
    مرحوم عظیمی با انتقاد از نظام آموزشی رسمی بر این باور بود که آموزش ابتدایی با این شیوه ناکارآمد که بچه ها را صبح زود از خواب بیدار می کنیم و به مدرسه می فرستیم، عملا کارآیی ندارد و کنجکاوی فطری فرزندان ما را می کشد.
    
    وی گفت:«وقتی از غرب صنعتی سخن می گوییم و از آن انتقاد می کنیم باید بدانیم که از شیوه استعماری باید انتقاد کرد و اما در عین حال باید معرفت شناسی تمدن و انسان غربی را بشناسیم.»
    
    دکتر حسین عظیمی در سال 1372 با ارایه مدلی در ارزیابی برنامه اول توسعه 13688722) و بررسی چشم انداز اقتصاد ایران گفت:«سه عامل داخلی شامل ساختار فرهنگی، ساختار اجتماعی و ساختار سیاسی و سه عامل خارجی وضعیت نظم جهانی، موقعیت ژئوپلیتیک کشور و درجه وابستگی به ما نشان می دهد که آیا هدایت کشور در جهت صنعتی شدن ممکن است یا خیر؟»
    
    در صورتی که این شش عامل متناسب نباشند و سمت و سوی مورد انتظار را نداشته باشند نظام اقتصادی به سمت بی نظمی و هرج و مرج و اضمحلال می رود که به آن «دور اضمحلال» می گویند اما اگر این شرایط آماده باشد در آن صورت کشور به «دور توسعه» پاسخ مثبت می گوید و در صورتی که چهار عامل وضعیت علمی، تشکیل سرمایه و سرمایه گذاری، نیروی انسانی متخصص و قدرت سازمان دهی اجرایی در حد مناسبی باشد سرعت حرکت جامعه به سمت توسعه بیش تر خواهد شد.
    
      
    زنده یاد دکتر حسین عظیمی در سال 1327 در شهرستان آران کاشان به دنیا آمد.
    
    تحصیلات دوره ابتدایی را در شهرستان آران گذراند و در سال 1344 دوره دبیرستان را در شهرستان کاشان در رشته ریاضی فیزیک به اتمام رساند. همان سال با ورود به دانشگاه تهران در رشته اقتصاد مشغول به تحصیل شد. در سال 1349 دوره فوق لیسانس (کارشناسی ارشد) اقتصاد با گرایش توسعه دانشگاه تهران، موفق به اخذ بورس تحصیلی دانشگاه آکسفورد انگلستان شد. پس از عزیمت به انگلستان، به فراگیری علم اقتصاد در یکی از معتبرترین دانشگاه های نوبل آور جهان پرداخت. در سال 1980 میلادی دوره دکترای رشته اقتصاد توسعه این دانشگاه را با درجه عالی به پایان رساند. موضوع رساله او «بررسی رابطه رشد اقتصادی، توزیع درآمد و فقر» با توجه به مسایل ایران بود شروع فعالیت های کاری زنده یاد دکتر حسین عظیمی از سال 1345 با کارآموزی در سازمان برنامه و بودجه وقت آغاز شده و تا سال 1346 ادامه یافت. از سال 1348 در موسسه تحقیقات اقتصادی دانشگاه تهران به طور رسمی مشغول به کار شد که تا سال 1351 ادامه یافت. در سال 1345 به خدمت موسسه برنامه ریزی ایران درآمد; موسسه ای که تحت پوشش دوگانه سازمان برنامه و بودجه ایران و سازمان ملل متحد فعالیت می کرد. در این دوره مسوولیت اجرایی تحقیقات و ارایه آموزش های کاربردی برنامه و بودجه موسسه را به عهده گرفت و تا سال 1356 به فعالیت خود در این موسسه ادامه داد.
    
    از سال 1359 تا سال 1368 در سازمان برنامه و بودجه در رده های مختلف شغلی از جمله کارشناس، مشاور، معاونت دفتر، ریاست دفتر و عضویت در ستاد مرکزی برنامه و بودجه فعالیت کرد. از سال 1381 با قبول ریاست موسسه عالی آموزش وپژوهش مدیریت و برنامه ریزی که از ادغام دو موسسه آموزشی و پژوهشی در برنامه ریزی و توسعه به وجود آمده بود، به یکی از ارکان مهم سازمان مدیریت و برنامه ریزی بازگشت، موسسه ای که در سال 1345 نیز سابقه خدمت در آن را تجربه کرده و با این انتصاب و فعالیت های اجرایی - تحقیقاتی خود در این موسسه را مجدداً آغاز کرد. این آخرین مسوولیت اجرایی او بود.
    
    در سال 1349 اولین تدریس دانشگاهی خود را در دانشگاه تهران تجربه کرد و وارد جرگه معلمی شد. علاوه بر دانشگاه تهران، دانشجویان دانشگاه های علامه طباطبایی و تربیت مدرس تهران نیز در کلاس درسش، علم اقتصاد را آموخته اند. از سال 1371 تا 1372 به عنوان استاد مدعو در دانشگاه آکسفورد انگلستان که زمانی در آن تحصیل می کرد، به آمـــوزش عــلم اقتصـــاد پرداخت. پس از جدا شدن از سازمان برنامه و بودجه در سال 1368، به عضویت هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی درآمد و به عنوان مدیر گروه اقتصاد واحد علوم تحقیقات تهران به تعلیم و تربیت دانشجویان رشته اقتصاد در مقاطع تکمیلی پرداخت و تا پایان عمر، با حفظ این سمت، معلمی می کرد. زنده یاد دکتر حسین عظیمی در تولید آثار علمی مکتوب، تلاش ارزنده ای داشت. علاوه بر مجموعه سخنرانی هایی که از ارزش علمی بسیار بالایی برخوردار بوده و قابل جمع آوری و تالیف هستند، مجموعه آثار مکتوب او به بیش از پنج هزار صفحه استاندارد می رسد.مجموعه آثار منتشر شده زنده یاد دکتر عظیمی شامل هشت جلد کتاب تالیفی و ترجمه شده و حدود یکصد مقاله علمی است که اکثر مباحث آن ها در حوزه علم اقتصاد در مجلات معتبر علمی منتشر شده است.
    
    
    محسن شمشیری
    
 روزنامه سرمایه، شماره 450 به تاریخ 18/2/86، صفحه 24 (صفحه آخر)